Jednym z najważniejszych wyzwań, jakie stoją przed nowoczesnym budownictwem, jest konieczność odpowiedzialnego traktowania środowiska naturalnego. W dłuższej perspektywie ograniczenie się do tworzenia energooszczędnych budynków może się okazać niewystarczające. A zatem co jeszcze możemy zrobić? Warto zastanowić się na przykład nad tym, jak na potrzeby branży dociepleniowej wykorzystać materiały pochodzące z odzysku.
Temat ten jest bardzo aktualny, o czym świadczy choćby podjęcie go w referatach i dyskusjach podczas dwóch ważnych konferencji branżowych, które odbyły się w ubiegłym roku w Stanach Zjednoczonych – jednej, której gospodarzem było Amerykańskie Towarzystwo Inżynierów Zajmujących się Ogrzewaniem, Chłodzeniem i Klimatyzacją (American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers – ASHRAE), drugiej zaś – zorganizowanej przez Narodowe Stowarzyszenie Dociepleniowe (National Insulation Association – NIA).
Nie wystarczy docieplać
Profesjonaliści, którzy zabierali głos podczas wymienionych konferencji zwrócili uwagę na fakt, że redukcja ilości energii wykorzystywanej w toku użytkowania obiektów, która ma miejsce dzięki zastosowaniu energooszczędnych technologii, to za mało. Odpowiedzialność względem otoczenia, w którym żyjemy, wymaga bowiem również byśmy ukierunkowali się na wykorzystywanie materiałów pochodzących z odzysku i także w ten sposób zwiększali energetyczną wydajność tego, czego używamy. Dla branży dociepleniowej oznacza to zwiększenie poziomu wykorzystania produktów recyclingowanych do produkcji nowych materiałów izolacyjnych oraz efektywne zagospodarowanie tego, co już nie nadaje się do użycia w pierwotnej postaci.
Docieplanie makulaturą
Najbardziej znaną i przynoszącą bardzo dobre efekty metodą wykorzystania produktów pochodzących z recyclingu w dociepleniach jest przetwarzanie starych gazet (makulatury), na celulozowe izolacje termiczne. Zaletą tego rozwiązania jest fakt, że przy produkcji izolacji celulozowych aż 80-85 % niezbędnego do ich wytworzenia surowca może pochodzić z odzysku.
Według danych udostępnianych przez Stowarzyszenie Producentów Izolacji Celulozowych rocznie produkuje się na świecie blisko 800 tys. ton takich izolacji.
Przetwarzanie surowców na izolacje z włókien mineralnych
Izolacje z wełny są zwykle mieszanką wełny mineralnej i żużlowej. Nieprzetworzony żużel, będący pozostałością obróbki koksu i żelaza, składowany jest na otwartych hałdach, powodując w ten sposób zagrożenie dla środowiska naturalnego i szpecąc krajobraz. Tymczasem poddany recyclingowi może stanowić podstawę materiałową dla izolacji z wełny. Według Północnoamerykańskiego Stowarzyszenia Wytwórców Dociepleń (North American Insulation Manufacturers Association – NAIMA) w ciągu ostatnich 10 lat do produkcji wełny żużlowej wykorzystano blisko 5 mln ton tego surowca.
Nie trudno pozyskiwać surowce wtórne także do produkcji izolacji z włókien szklanych. Zgodnie z danymi pozostającymi w dyspozycji NAIMA w przemyśle dociepleniowym zużywa się podobne ilości recyclingowanego szkła (głównie z potłuczonych butelek), co wspomnianego wyżej żużla. Surowiec wtórny może w tym przypadku stanowić nawet do 40 % składników niezbędnych do wyprodukowania materiału izolacyjnego.
Do przetworzenia i ponownego użycia nadają się również niewykorzystane fragmenty samych izolacji z włókna szklanego. Technologia ich odzyskiwania na potrzeby przemysłu polega na rozdrabnianiu poprzemysłowych odpadów, które są następnie mieszane z wodą w celu uzyskania zawiesiny. W takiej postaci surowiec przepuszcza się przez urządzenie podobne do maszyn używanych przy produkcji papieru, potem zaś osusza, tnie na bloki, namacza w chemicznym spoiwie i ponownie suszy, by ostatecznie całość sprasować, poddać obróbce termicznej i uzyskać w ten sposób gotowy produkt.
Metoda ta pozwala z powodzeniem uzyskać materiał izolacyjny naprawdę wysokiej jakości, jednak ze względu na dość duże koszty i trudności związane z wdrażaniem tej technologii, jej stosowania zaniechano na szeroką skalę w roku 2002. Doszły do tego również problemy marketingowe – pod koniec lat 90. XX wieku, kiedy to opisana wyżej metoda weszła do użytku, świadomość ekologiczna społeczeństw była dużo niższa niż obecnie i izolacje robione z odpadków nie cieszyły się zaufaniem klientów.
Panele dachowe z odzyskiwanych włókien szklanych
Recycling włókien szklanych z powodzeniem stosuje się natomiast przy produkcji pokryć dachowych pełniących m.in. funkcję izolatora akustycznego. Specjalizująca się w tej dziedzinie amerykańska firma Armstrong World Industries z Lancaster w Pensylwanii od chwili rozpoczęcia realizacji swojego programu ponownego wykorzystywania surowców wtórnych zużytkowała ponad 5 mln ton starych pokryć dachowych z włókna szklanego przetwarzając je na nowe dachówki. Pozwoliło to na znaczną redukcję w toku procesu produkcyjnego zużycia wody, ograniczenie emisji CO2 do atmosfery i oszczędność nowych surowców.
Metoda jest skuteczna i efektywna ekonomicznie, o czym najlepiej świadczy fakt, że korzysta z niej wiele amerykańskich firm. Pochodzący z recyclingu surowiec może stanowić nawet do 80 % materiału niezbędnego do wytworzenia nowych pokryć dachowych. To nadzwyczaj przyjazne środowisku rozwiązanie technologiczne znalazło zastosowanie np. w trakcie renowacji kompleksu biurowców na Florydzie czy odnowy siedziby władz jednego z wiodących światowych koncernów farmaceutycznych w Nowym Jorku.
Recycling izolacji styropianowych
Inna amerykańska firma, Rastra z Nowego Meksyku, zajmuje się ponownym wykorzystywaniem odpadów styropianowych, używając ich, po zmieszaniu z cementem (w proporcjach: 15 % cementu, 85 % styropianowej „makulatury”), do produkcji płyt betonowych. Powstaje w ten sposób materiał budowlany o bardzo dobrych właściwościach izolacyjnych, znacznie lepszych niż te, które mają zwykłe bloczki betonowe. Współczynnik izolacyjności (R-value) „docieplonego betonu” może być nawet do dwóch razy wyższy niż materiału tradycyjnego.
Przyszłość recyclingu w dociepleniach
Technologie, o których tu mowa, mogą się dziś wydawać jeszcze cokolwiek egzotyczne lub „dziwne”. Jednak bardzo prawdopodobne, że już niedługo ich stosowanie będzie koniecznością nie tylko z uwagi na potrzebę odpowiedzialnego traktowania środowiska naturalnego, ale także ze względów czysto ekonomicznych. Wytwarzanie tradycyjnymi technikami wełny mineralnej czy izolacji z włókien szklanych wymaga dużych nakładów energii w procesie produkcyjnym, z kolei przy mniej energochłonnej fabrykacji styropianu zużywa się znaczną ilość półproduktów petrochemicznych. W obliczu lawinowo rosnących w ostatnich latach cen gazu, ropy naftowej oraz węgla szukanie nowych i niestandardowych rozwiązań przez przedsiębiorców działających w branży materiałów izolacyjnych staje się nieuniknione. Naturalnym kierunkiem takich poszukiwań wydaje się właśnie recycling.
I dobrze. Zarówno dla środowiska, jak i dla biznesu.
Tekst na podstawie artykułu autorstwa Gordona H. Harta, opublikowanego w sierpniu 2007 roku w profesjonalnym magazynie branżowym „Insulation Outlook”.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Gordon H. Hart – amerykański dyplomowany inżynier (Professional Engineer – PE) z 30-letnim doświadczeniem w branży związanej z izolacjami termicznym.
Temat ten jest bardzo aktualny, o czym świadczy choćby podjęcie go w referatach i dyskusjach podczas dwóch ważnych konferencji branżowych, które odbyły się w ubiegłym roku w Stanach Zjednoczonych – jednej, której gospodarzem było Amerykańskie Towarzystwo Inżynierów Zajmujących się Ogrzewaniem, Chłodzeniem i Klimatyzacją (American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers – ASHRAE), drugiej zaś – zorganizowanej przez Narodowe Stowarzyszenie Dociepleniowe (National Insulation Association – NIA).
Nie wystarczy docieplać
Profesjonaliści, którzy zabierali głos podczas wymienionych konferencji zwrócili uwagę na fakt, że redukcja ilości energii wykorzystywanej w toku użytkowania obiektów, która ma miejsce dzięki zastosowaniu energooszczędnych technologii, to za mało. Odpowiedzialność względem otoczenia, w którym żyjemy, wymaga bowiem również byśmy ukierunkowali się na wykorzystywanie materiałów pochodzących z odzysku i także w ten sposób zwiększali energetyczną wydajność tego, czego używamy. Dla branży dociepleniowej oznacza to zwiększenie poziomu wykorzystania produktów recyclingowanych do produkcji nowych materiałów izolacyjnych oraz efektywne zagospodarowanie tego, co już nie nadaje się do użycia w pierwotnej postaci.
Docieplanie makulaturą
Najbardziej znaną i przynoszącą bardzo dobre efekty metodą wykorzystania produktów pochodzących z recyclingu w dociepleniach jest przetwarzanie starych gazet (makulatury), na celulozowe izolacje termiczne. Zaletą tego rozwiązania jest fakt, że przy produkcji izolacji celulozowych aż 80-85 % niezbędnego do ich wytworzenia surowca może pochodzić z odzysku.
Według danych udostępnianych przez Stowarzyszenie Producentów Izolacji Celulozowych rocznie produkuje się na świecie blisko 800 tys. ton takich izolacji.
Przetwarzanie surowców na izolacje z włókien mineralnych
Izolacje z wełny są zwykle mieszanką wełny mineralnej i żużlowej. Nieprzetworzony żużel, będący pozostałością obróbki koksu i żelaza, składowany jest na otwartych hałdach, powodując w ten sposób zagrożenie dla środowiska naturalnego i szpecąc krajobraz. Tymczasem poddany recyclingowi może stanowić podstawę materiałową dla izolacji z wełny. Według Północnoamerykańskiego Stowarzyszenia Wytwórców Dociepleń (North American Insulation Manufacturers Association – NAIMA) w ciągu ostatnich 10 lat do produkcji wełny żużlowej wykorzystano blisko 5 mln ton tego surowca.
Nie trudno pozyskiwać surowce wtórne także do produkcji izolacji z włókien szklanych. Zgodnie z danymi pozostającymi w dyspozycji NAIMA w przemyśle dociepleniowym zużywa się podobne ilości recyclingowanego szkła (głównie z potłuczonych butelek), co wspomnianego wyżej żużla. Surowiec wtórny może w tym przypadku stanowić nawet do 40 % składników niezbędnych do wyprodukowania materiału izolacyjnego.
Do przetworzenia i ponownego użycia nadają się również niewykorzystane fragmenty samych izolacji z włókna szklanego. Technologia ich odzyskiwania na potrzeby przemysłu polega na rozdrabnianiu poprzemysłowych odpadów, które są następnie mieszane z wodą w celu uzyskania zawiesiny. W takiej postaci surowiec przepuszcza się przez urządzenie podobne do maszyn używanych przy produkcji papieru, potem zaś osusza, tnie na bloki, namacza w chemicznym spoiwie i ponownie suszy, by ostatecznie całość sprasować, poddać obróbce termicznej i uzyskać w ten sposób gotowy produkt.
Metoda ta pozwala z powodzeniem uzyskać materiał izolacyjny naprawdę wysokiej jakości, jednak ze względu na dość duże koszty i trudności związane z wdrażaniem tej technologii, jej stosowania zaniechano na szeroką skalę w roku 2002. Doszły do tego również problemy marketingowe – pod koniec lat 90. XX wieku, kiedy to opisana wyżej metoda weszła do użytku, świadomość ekologiczna społeczeństw była dużo niższa niż obecnie i izolacje robione z odpadków nie cieszyły się zaufaniem klientów.
Panele dachowe z odzyskiwanych włókien szklanych
Recycling włókien szklanych z powodzeniem stosuje się natomiast przy produkcji pokryć dachowych pełniących m.in. funkcję izolatora akustycznego. Specjalizująca się w tej dziedzinie amerykańska firma Armstrong World Industries z Lancaster w Pensylwanii od chwili rozpoczęcia realizacji swojego programu ponownego wykorzystywania surowców wtórnych zużytkowała ponad 5 mln ton starych pokryć dachowych z włókna szklanego przetwarzając je na nowe dachówki. Pozwoliło to na znaczną redukcję w toku procesu produkcyjnego zużycia wody, ograniczenie emisji CO2 do atmosfery i oszczędność nowych surowców.
Metoda jest skuteczna i efektywna ekonomicznie, o czym najlepiej świadczy fakt, że korzysta z niej wiele amerykańskich firm. Pochodzący z recyclingu surowiec może stanowić nawet do 80 % materiału niezbędnego do wytworzenia nowych pokryć dachowych. To nadzwyczaj przyjazne środowisku rozwiązanie technologiczne znalazło zastosowanie np. w trakcie renowacji kompleksu biurowców na Florydzie czy odnowy siedziby władz jednego z wiodących światowych koncernów farmaceutycznych w Nowym Jorku.
Recycling izolacji styropianowych
Inna amerykańska firma, Rastra z Nowego Meksyku, zajmuje się ponownym wykorzystywaniem odpadów styropianowych, używając ich, po zmieszaniu z cementem (w proporcjach: 15 % cementu, 85 % styropianowej „makulatury”), do produkcji płyt betonowych. Powstaje w ten sposób materiał budowlany o bardzo dobrych właściwościach izolacyjnych, znacznie lepszych niż te, które mają zwykłe bloczki betonowe. Współczynnik izolacyjności (R-value) „docieplonego betonu” może być nawet do dwóch razy wyższy niż materiału tradycyjnego.
Przyszłość recyclingu w dociepleniach
Technologie, o których tu mowa, mogą się dziś wydawać jeszcze cokolwiek egzotyczne lub „dziwne”. Jednak bardzo prawdopodobne, że już niedługo ich stosowanie będzie koniecznością nie tylko z uwagi na potrzebę odpowiedzialnego traktowania środowiska naturalnego, ale także ze względów czysto ekonomicznych. Wytwarzanie tradycyjnymi technikami wełny mineralnej czy izolacji z włókien szklanych wymaga dużych nakładów energii w procesie produkcyjnym, z kolei przy mniej energochłonnej fabrykacji styropianu zużywa się znaczną ilość półproduktów petrochemicznych. W obliczu lawinowo rosnących w ostatnich latach cen gazu, ropy naftowej oraz węgla szukanie nowych i niestandardowych rozwiązań przez przedsiębiorców działających w branży materiałów izolacyjnych staje się nieuniknione. Naturalnym kierunkiem takich poszukiwań wydaje się właśnie recycling.
I dobrze. Zarówno dla środowiska, jak i dla biznesu.
Tekst na podstawie artykułu autorstwa Gordona H. Harta, opublikowanego w sierpniu 2007 roku w profesjonalnym magazynie branżowym „Insulation Outlook”.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Gordon H. Hart – amerykański dyplomowany inżynier (Professional Engineer – PE) z 30-letnim doświadczeniem w branży związanej z izolacjami termicznym.
