Dachy płaskie to jedne z najtrudniejszych do projektowania elementów konstrukcyjnych w każdym obiekcie. Narażone są na największe obciążenia mechaniczne, na niszczący wpływ upałów, mrozu, deszczu czy śniegu, w związku z tym wymagają zastosowania najwyższej jakości materiałów. Styropian znakomicie sprawdza się w tym przypadku już od ponad 40 lat.
Odpływ ciepła z budynku odbywa się najintensywniej w kierunku z dołu do góry. Znaczna część energii termicznej ucieka zatem przez dach i dotyczy to w równej mierze dachów stromych, jak i płaskich. Jeśli nie zostaną one wykonane w sposób właściwy oraz należycie zaizolowany, to koszty ogrzewania całego obiektu będą bardzo wysokie, a mikroklimat we wnętrzu nie spełni oczekiwań mieszkańców.
Stare jak świat i nowoczesne
Płaskie dachy są w budownictwie stosowane od kilku tysiącleci. W naszych czasach otrzymały jednak nowe funkcje. Jedną z nich jest na przykład ogród dachowy. To nowoczesne rozwiązanie, oprócz swoich walorów użytkowych, znakomicie sprawdza się w dużych miastach, gdzie często ciężko jest o znalezienie wystarczająco dużej przestrzeni pod uprawę roślin. Poza wartością estetyczną, roślinność ogrodów dachowych wpływa też pozytywnie na jakość powietrza, którym oddychamy.
Ponieważ ogrody dachowe pełnią tak rozbudowaną funkcję, przy ich tworzeniu szczególnie ważne jest zastosowanie niezawodnych układów izolacji termicznej i przeciwwilgociowej o dużej wytrzymałości mechanicznej. Ponadto, ze względu na trudności z projektowaniem i realizacją takich stropodachów, ich wykonawstwo jest zadaniem wyłącznie dla fachowców z tej dziedziny.
Elementy stropodachu
Ogólny podział poszczególnych elementów płaskich stropodachów związany jest z ich układem konstrukcyjnym:
Stropodach niewentylowany Stropodach wentylowany
1. Konstrukcja nośna stropu
2. Warstwa wyrównawcza i rozdzielcza
3. Paroizolacja
4. Konstrukcja wsporcza górnej płaszczyzny stropodachu wentylowanego
5. Styropianowa izolacja termiczna
6. Przestrzeń wentylowana
7. Warstwa odpowietrzająca (wyrównująca ciśnienie pary wodnej pod pokryciem)
8. Pokrycie dachowe
9. Warstwa ochronna powierzchni
Warstwa wyrównawcza
Jej zadaniem jest wyrównanie powierzchni masywnej warstwy konstrukcyjnej stropu i przygotowanie tejże do układania na niej następnych warstw.
Warstwa rozdzielcza
Likwiduje wpływ rys pochodzących od skurczów i naprężeń warstwy konstrukcyjnej na wyższe warstwy stropodachu oraz wpływ chropowatości i oddziaływań chemicznych na warstwę izolacji cieplnej.
Paraizolacja
Ogranicza penetrację pary wodnej do wnętrza stropodachu i w ten sposób zmniejsza jej szkodliwe działanie na wszystkie warstwy tej przegrody.
Konstrukcja wsporcza
Tego typu element występuje jedynie w stropodachu wentylowanym. Konstrukcja wsporcza górnej połaci stropodachu może być wykonana np. z drewna lub z płyt betonowych. Obciążenia od konstrukcji wsporczej są przekazywane bezpośrednio na strop.
Izolacja termiczna
W stropodachu nie wentylowanym warstwa izolacji cieplnej przenosi naprężenia od warstw wyżej położonych i obciążenia zewnętrznego. Konieczne jest więc zastosowanie styropianu o odpowiedniej wytrzymałości na ściskanie, czyli którejś z odmian przeznaczonych do izolacji podłóg, stropów i dachów. Płyty takie (np. SILVER dach-podłoga, GOLD dach-podłoga albo – gdy obciążenia są wyższe – SILVER parking lub GOLD parking) posiadają bardzo dobre parametry wytrzymałościowe oraz właściwości izolacyjne. W stropodachu wentylowanym, jeśli warstwa izolacyjna nie jest obciążona konstrukcją wsporczą, wystarczy zastosowanie lekkich odmian styropianu EPS.
Warstwa styropianowej izolacji w stropodachu spełnia następujące funkcje:
- ochrona cieplna latem i zimą;
- oszczędzanie energii;
- tworzenie we wnętrzu budynku zdrowego i wygodnego mikroklimatu;
- ochrona cieplna konstrukcji nośnej ochrona przed kondensacją pary wodnej na suficie.
Płyty styropianowe mogą być fabrycznie oklejone jedno- lub dwustronnie warstwą izolacji bitumicznej. Produkowana jest również rolowa wersja tego materiału, w której pocięty na paski styropian jest przyklejony do warstwy papy. Dzięki przecięciom w styropianie całość można zwijać w rolki. Przytwierdzanie do podłoża odbywa się za pomocą kleju. W specjalnych przypadkach możliwe jest również mechaniczne mocowanie izolacji do podłoża specjalnymi kołkami rozporowymi. Należy pamiętać, że styropian może być stosowany jako materiał izolacyjny w warunkach, kiedy temperatura długotrwała nie przekracza 80ºC, a krótkotrwała 95ºC.
Przestrzeń wentylowana
Występuje również jedynie w stropodachach wentylowanych. Praktyka pokazuje, że decydujący wpływ na skuteczne usuwanie pary wodnej ze stropodachu mają odpowiednie przekroje otworów wentylacyjnych (nawiewnych i wywiewnych) oraz wysokość przestrzeni. Powierzchnię tych otworów określa się najczęściej w promilach całej powierzchni połaci dachowych:
Jeśli budynek jest zlokalizowany w cieniu aerodynamicznym innych obiektów, to przekroje otworów wentylacyjnych powinny być odpowiednio powiększone. Otwory wentylacyjne należy osłonić przed zalewaniem przez deszcz, a także – przy pomocy siatek – przed ptakami i insektami.
Warstwa odpowietrzająca
Zadaniem tej warstwy jest równomierne rozprowadzenie pod pokryciem pary wodnej, która przy podgrzaniu przez słońce powierzchni pokrycia dachowego intensywnie odparowuje z zawilgoconych przez dyfuzję stref stropodachu lub została zamknięta pod pokryciem w trakcie budowy. Dzięki odpowietrzeniu nie dochodzi do lokalnego naprężania i niszczenia pokrycia przez tzw. pęcherze dachowe. Pokrycie swobodnie odkształca się przy wahaniach temperatury, wyeliminowane zostaje również ryzyko przenoszenia się przemieszczeń pochodzących z głębiej położonych warstw konstrukcyjnych.
Pokrycie dachowe
Narażone jest na wpływ wyjątkowo wielu czynników, dlatego musi spełniać bardzo zróżnicowane wymagania techniczne dotyczące m.in. obciążeń mechanicznych i temperaturowych oraz odporności na promieniowanie UV, agresję chemiczną, starzenie, utratę elastyczności itp.
Obecnie pokrycia dachowe są wykonywane w postaci powłok wielo- lub jednowarstwowych. Mogą składać się z warstwy bitumicznej zbrojonej włóknem szklanym lub poliestrowym, tkaniną szklaną, itp. Stosowane są też folie z tworzyw sztucznych – wielkocząsteczkowych polimerów.
Ponadto nadal często używa się wielowarstwowych powłok bitumicznych (bez rozpuszczalników organicznych). Bardzo skuteczne i trwałe rozwiązanie można uzyskać stosując, jako górną warstwę pokrycia dachowego, klejone lub zgrzewane z podkładem powłoki polimerowo-bitumiczne. Montaż realizuje się poprzez: wylewanie masy klejącej..
..lub zgrzewanie palnikiem gazowym
Warstwa ochronna i dociążająca pokrycia oraz nawierzchnia użytkowa
Takie funkcje mogą spełniać następujące materiały:
- posypka mineralna z drobnego grysu fabrycznie naniesiona bezpośrednio na powierzchnię pokrycia dachowego;
- filtracyjna warstwa ze żwiru płukanego o wydzielonych frakcjach 16-32 mm, grubość warstwy przynajmniej 50 mm;
- płytki betonowe ułożone na podkładzie z piasku.
